EN

Yeni Demokratikleşme Paketi yasalaştı


Kamuoyunda ‘demokratikleşme paketi’ olarak bilinen 22 maddelik yeni yargı paketi TBMM tarafından kabul edildi. Yasayla, Özel Yetkili Mahkemeler tümüyle kaldırılırken, tutukluluk süresi 5 yıla indirildi. Yasayla keyfi gözaltı ve tutuklama kararları, ‘somut delil’ şartı ile önlenecek. Önleme dinlemelerine karar verme yetkisi HSYK’nın belirleyeceği Ankara Ağır Ceza Mahkemesi olurken, kişisel verilerin korunması amacıyla, bu verileri hukuka aykırı olarak kaydedenlere verilen ceza artırılıyor.

Devamını Göster »
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda, Özel Yetkili Mahkemelerin (ÖYM) kardırılmasını da içeren Yeni Yargı Paketi kabul edilerek, yasalaştı. Yasayla, daha önce yasal düzenlemeyle kaldırılan ancak ellerindeki dosyalar sonuçlanıncaya kadar görevlerine devam etmeleri hükme bağlanan ÖYM’ler tümüyle kaldırıldı. Bu mahkemelerde görevli hâkim ve savcılar, Hâkimler ve Savcılar Yüksel Kurulu (HSYK) tarafından devirlerinin tamamlanmasından itibaren 10 gün içinde uygun göreve atanacak.

Dinlemelerde yetki Ankara Ağır Ceza Mahkemesi
ÖYM’lerde görevli savcılarca yürütülen soruşturma dosyaları ise yetkili Cumhuriyet Başsavcılıklarına teslim edilecek. ÖYM üyelerine yapılmış atıflar, HSYK tarafından belirlenen Ankara Ağır Ceza Mahkemesi´ne yapılmış sayılacak. Böylece, önleme dinlemelerine karar vermeye HSYK´nın belirleyeceği Ankara Ağır Ceza Mahkemesi yetkili olacak. TMK´nın 10. maddesinin yürürlükten kaldırılması nedeniyle, yasa kapsamına giren suçlara ilişkin davalar, Ağır Ceza Mahkemelerinde görülecek.

Azami tutukluluk süresi 5 yıla iniyor
Öte yandan, ÖYM´lerin görevine giren suçlarda uygulanmakta olan azami 10 yıllık tutuklama süresi 5 yılla sınırlandırılacak. Avukatların soruşturma dosyasını incelemesi yönündeki kısıtlamalara da son veriliyor.

Kişisel verileri yaymanın cezası artıyor
Kamuoyunda tartışma yaratan kişisel verilerin korunması konusunda da yeni bir düzenlemeye gidildi. Yasayla, kişisel verilerin korunması amacıyla, bu verileri hukuka aykırı olarak kaydedenlere, yayanlara veya ele geçirenlere verilecek hapis cezalarının alt sınırı artırılıyor. Kişisel verileri hukuka aykırı kaydedenlere verilecek cezanın alt sınırı 6 aydan 1 yıla, hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçirenlere verilecek cezanın alt sınırı 1 yıldan 2 yıla çıkarılacak.

Kanunların belirlediği sürelerin geçmesine karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara, görevlerini yerine getirmediklerinde 6 aydan 1 yıla kadar verilecek hapis cezası, 1 yıldan 2 yıla kadar şeklinde değiştiriliyor.

Kuvvetli şüphe şartı
Koruma tedbirleri bakımından öngörülen sisteme paralellik sağlanarak iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbirine karar verilebilmesi, suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığına bağlanıyor. İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbirinin 3 ay olan süresi 2 ayla, 3 aylığına uzatılmasına ilişkin süre de bir ayla sınırlandırılarak, toplam 6 ay olan süre 3 aya indiriliyor. Suçla ilgili olmayan kişilerin dinlenmesini engellemek amacıyla, iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması talebinde bulunulurken hakkında tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya rapor eklenmesi zorunluluğu getiriliyor.

Dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler, nitelikli hırsızlık ve yağma suçlarında uygulanacak. Ayrıca, teknik araçlarla izleme, nitelikli hırsızlık, yağma ve fuhuş suçlarında da yapılabilecek.

Teknik araçla izlemede somut delil şartı
CMK´nın ‘teknik araçla izleme’ maddesindeki ‘kuvvetli şüphe’ ibaresi ‘somut delillere dayanan kuvvetli şüphe’ olarak değiştiriliyor. TCK´nın 220. maddesinde düzenlenen suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunun bu tedbirin uygulanabileceği katalogdan çıkarılıyor. Teknik araçlarla izleme tedbirine tek hâkimin yerine Ağır Ceza Mahkemesince oybirliğiyle karar verilecek. Teknik araçlarla izleme tedbirinin süresi de kısaltılıyor. Buna göre; 4 hafta olan tedbir süresi 3 haftaya, 4 hafta olan uzatma süresi ise bir haftaya indirilerek, en fazla 8 hafta olan teknik araçlarla izleme süresi azami 4 haftayla sınırlandırılıyor.

Yasayla ayrıca, Ceza Muhakemesi Kanunu´nun "Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve El koyma" başlıklı maddesinin birinci fıkrasına, "somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı" ibaresi eklenecek.

Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi
Soruşturma konusu suçun işlendiği hususunda somut delilere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde edilememesi halinde, kamu görevlileri gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebilecek. Buna göre yapılacak görevlendirmeye Ağır Ceza Mahkemesince oy birliğiyle karar verilecek. Suçla bağlantılı olmayan kişisel bilgiler derhal yok edilecek.

Gözaltı ve tutuklamada somut delil şartı
Gözaltına almada, kişinin bir suçu işlediğini düşündürebilecek emarelerin varlığı yerine, kişinin bir suçu işlediğini gösteren somut delil varlığı aranacak. Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruşturma veya kovuşturma evresinde yakalanan kişi, en geç 24 saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılacak. Yakalanan kişi, bu sürede yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa, aynı süre içinde yakalandığı yer adliyesinde, mevcut değilse en yakın adliyede kurulu sesli ve görüntülü iletişim sisteminin kullanılmasıyla, yetkili hâkim veya mahkeme tarafından bu kişinin sorgusu yapılacak veya ifadesi alınacak.
 
Farklı dillerde propaganda yapılabilecek
Öte yandan, 2 Mart’ta ise Temel Hak ve Hürriyetlerin Geliştirilmesi Amacıyla Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Tasarısı, TBMM Genel Kurulu´nda kabul edildi. Kanuna göre, hem yerel hem de genel seçimlerde her türlü propaganda, Türkçenin yanı sıra farklı dil ve lehçelerde de yapılabilecek. Siyasi partiler, tüzüklerinde yer almak ve 2’den fazla olmamak koşuluyla eş genel başkanlık sistemini uygulayabilecek. Siyasi partilere devlet yardımı yapılabilmesi için milletvekili genel seçimlerinde alınması gereken oy oranı yüzde 7´den yüzde 3´e indirilecek.

Tasarıya göre, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanılacağı yer ve güzergâhı, ilgili belediye başkanları ile siyasi partiler, meslek örgütleri ve sendikaların görüşü alınarak, mahallin en büyük mülki amiri tarafından belirlenecek. Açık yerlerdeki toplantı ve yürüyüşler, güneş batmadan önce dağılacak şekilde, kapalı yerlerdeki toplantılar ise saat 24.00´e kadar yapılabilecek. Toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında hükümet komiserinin görev ve yetkileri, düzenleme kuruluna verilecek. Toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde katılımcıların ve konuşmacıların ses ve görüntüleri, kolluk tarafından yapıldığı belli olacak şekilde kaydedilebilecek. Bu kayıtlar, şüphelilerin ve suç delillerinin tespiti dışında başka bir amaç için kullanılamayacak.

Farklı dil ve lehçelerde eğitim
Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine tabi olmak üzere, Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerle eğitim ve öğretim yapmak amacıyla özel okullar açılabilecek. Bu kurumlarda eğitim ve öğretimin yapılacağı dil ve lehçeler, Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilecek.

Yaşam tarzına müdahale suç kapsamında
Kişilerin toplu ibadetleri yanı sıra bireysel ibadetlerinin engellenmesi de suç olarak düzenleniyor. Kişinin dini inancının gereğini yerine getirmesinin engellenmesi yaptırım altına alınıyor. Kişilerin Anayasa´da ve Türkiye´nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde güvence altına alınan dini inanç, düşünce ve kanaatleri açıklama özgürlüğünün cebir veya tehdit kullanılarak engellenmesi suç olarak tanımlanıyor. Dini inancın gereğinin yerine getirilmesinin veya dini ibadet, ayinlerin bireysel ve toplu olarak yapılmasının cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmesi halinde, fail bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına çarptırılacak.

Nefret suçu yasalaştı
Kanunla, ‘ayrımcılığın’ yanı sıra ‘nefret suçu’ da kanun kapsamına alınıyor. Böylece söz konusu suçun nefrete dayalı ayrımcılık olduğuna vurgu yapılıyor. Dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep farklılığından kaynaklanan nefret nedeniyle; bir kişiye kamuya arz edilmiş olan bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya kiraya verilmesini, bir kişinin kamuya arz edilmiş belli bir hizmetten yararlanmasını, işe alınmasını, olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını engelleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.

Köylere eski isimleri geri verilebilecek
Kanunla, köy isimlerinin resen değiştirilmesine yol açan hükmü kaldırılarak, köylere, eski isimlerinin geri verilmesine imkân tanınıyor. Kanunun, "Türkçeden başka dil ve yazı kullanamazlar" ibaresi madde metninden çıkarılarak, ön seçimler esnasında yapılacak propagandalarda Türkçeden başka dil ve yazı kullanılması yasağı kaldırılıyor ve adayların ön seçim propagandasında kendilerini Türkçeden başka dil ve yazıyla da ifade edebilmelerine imkân sağlanıyor.