EN

Van depremi sonrası gerçekleştirilen çalışmalar*


2011 yılında art arda yaşanan iki büyük deprem felaketiyle sarsılan Van’da afetin 3’üncü yıldönümünde devlet, sivil toplum ve özel sektör işbirliğiyle depremin izlerinin silinmesi için başlatılan seferberlik sürüyor. Depremzedelerin gıda, sağlık ve eğitim ihtiyaçlarının yanı sıra günlük hayatlarını kolaylaştırmak için sunulan hizmetler ile kalıcı konut ve altyapı çalışmaları için bugüne kadar yapılan harcama tutarı 5,2 milyar TL’yi aştı.

Devamını Göster »
23 Ekim 2011’de meydana gelen Van-Erciş merkezli deprem ile 9 Kasım 2011’de yaşanan Van-Edremit merkezli depremler, çok sayıda can kaybının yanı sıra şehrin hemen hemen tamamında yıkıcı hasara neden oldu. Kısa aralıklarla yaşanan iki depremde; toplam 644 kişi hayatını kaybetti, 1,966 kişi yaralandı, 252 kişi ise enkaz altından sağ olarak kurtarıldı.

Depremlerin hemen ardından ilgili tüm kurumlar, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda çalışmalara başladı. Arama-kurtarma faaliyetlerinde uzman personel, ekipman ve araç gereçlerle kısa zamanda enkazlara müdahale edildi. Depremlerin yaşandığı günden bugüne toplamda 21.692 yapının enkazı kaldırılırken, kalan 25.113 enkazın kaldırılması yönünde yürütülen çalışmaların 2015 sonunda tamamlanması bekleniyor. Ayrıca eş zamanlı olarak bölgeye geçici barınma ve diğer insani yardım malzemeleri gönderildi.

Yapılan çalışmaların mali özeti
Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda yapılan çalışmalarla ilgili hazırlanan rapora göre,
depremzedelerin gıda, sağlık ve eğitim ihtiyaçlarının yanı sıra günlük hayatlarını kolaylaştırmak için sunulan hizmetler ile kalıcı konut ve altyapı çalışmaları için yapılan harcama miktarı Ekim 2014 itibariyle 5.225.809.743 TL’ye ulaştı. Acil yardım, geçici barınma, enkaz kaldırma, kalıcı konut, altyapı çalışmaları gibi kalemleri kapsayan mali durum özeti şu şekilde:


35 konteynerkentte geçici barınma
Depremlerin hemen ardından Van merkez ve Erciş’te 13 çadırkent kuruldu. Yaklaşık 25 bin kişinin barındığı bu çadırkentlerde sıcak yemek, sıcak su, tuvalet ve duş imkânları, sosyal mekânlar, okul öncesi eğitim, sağlık, dini ve psikolojik destek hizmetleri sunuldu. 2012 Şubat ayı itibariyle tüm çadırkentler kapatılırken, depremzedeler Erciş’te 4, Van merkezde 31 olmak üzere kurulan 35 konteynerkente yerleştirildi. Toplamda 29 bin 486 konteyner bulunan kentte, 2 oda, banyo, mutfak ve tuvaletten oluşan 21m²’lik yaşam alanı bulunuyor. Konteynerlarda 175 bin 70 kişi barındı. Konteynerkentlerde elektrik ve su başta olmak üzere tüm temel ihtiyaçlar karşılandı. 30 bine yakın depremzede ise kamu tesislerine yerleştirildi.

Van Depremi sonrasında hak sahiplerinin kalıcı konutlara geçmesi ile boşa çıkan 18 binin üzerinde konteyner, afetlerde ve Suriyeli misafirlerin barınmasında kullanılmak üzere çeşitli kentlere gönderildi.

7,2 büyüklüğündeki deprem, bölgedeki yapı stokunun zayıf olması nedeniyle yıkıcı hasara neden oldu. Depremlerin ardından, Van merkez, köyleri, Erciş ve Edremit’te 21 bin 692 yapının enkazı kaldırıldı. Van genelinde 200 binden fazla konut, işyeri ve ahır incelenerek, hasar tespit işlemi yapıldı. İncelenen yapıların %26’sının ağır hasarlı, %8’inin orta hasarlı, %36’sının az hasarlı ve %30’unun hasarsız olduğu tespit edildi.

1 yılda 17 binden fazla kalıcı konut
Depremde evleri yaşanamayacak düzeyde hasar görenler için afetten 39 gün sonra Van merkez ve Erciş’te kalıcı konut yapımına başlandı. Kalıcı konutların yapım sürecinde 2 yol izlendi. Köylerde Evini Yapana Yardım Yöntemi (EYY) ile kent merkezlerinde 3+1 evlerden oluşan afet konutları inşa edildi. Depremden sonra 1 yıl içerisinde Van, Edremit ve Erciş’te 17 bin 489 afet konutunun yanı sıra köylerde yapılan ve yapılmakta olan evlerle Van, yeni modern görünümüne ulaştı. EYY sayesinde ise köylerde 6 bin 202 konut ve 2 bin 325 ahır inşaatı yapıldı. Bu sayede, Van depremleri sonrasında bölgede 23 bin 691 konut ile 2 bin 325 ahır inşaatı tamamlandı. 1. 625 konutun ise güçlendirilmesi tamamlandı. Hak sahipliği ve borçlandırma çalışmaları sonucunda 30.966 depremzede; konut, ahır ve işyeri ile ilgili kanun kapsamında yapılan yardımlardan yararlanma hakkı kazandı.


 
Ekim 2014 itibariyle Van ve Erciş Merkez’de yapılan 17.489 konuttan;
- 12.992 konut hak sahibi olanlara,
- 1.068 konut mülkiyet nedeniyle hak sahibi olamayanlara,
- 146 konut yakınlarını afette kaybetmesi nedeniyle afetzedelere,
- 1.923 konut afet sırasında kiracı olanlara kurayla verilirken 138 konut rezervde,
- 860 konut köyden gelenlere,
- 362 konut kamu kurum ve kuruluşlarına,
- 6. 202 konut köylerde inşaatları tamamlanan hak sahiplerine teslim edildi.

Bu arada, Van merkez ve köylerinde, Erciş merkez ve köylerinde ve Edremit’te olmak üzere 40 bin az hasarlı konut için kiracı ve ev sahiplerine 50 milyon TL ödeme yapıldı. Kalıcı konutların ve altyapı inşası için bugüne kadar 2 milyar 362 milyon TL kaynak kullanıldı.

Halen Anadolu konteynerkentte 44 aile ile Tahirpaşa konteynerkentte 20 aile olmak üzere konteynerkentte toplam 64 aile kalmaya devam ediyor. Konteynerkentte kalmayı sürdürenler 7269 sayılı kanuna göre hak sahibi olan afetzedeler statüsünde değil. Hak sahibi olmadıkları halde konut talep eden bu aileler, talepleri karşılanmadığı sürece konteynerkentten çıkmama konusunda ısrarlarını sürdürüyor. Ancak bu talebin hukuki dayanağı bulunmuyor.

*Not: Veriler Ekim 2014 tarihine aittir.