EN

Türkiye, UNESCO Dünya Mirası listesindeki 15 kültür varlığına ev sahipliği yapıyor


Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından belirlenen ve dünya çapında koruma altına alınan kültürel ve doğal varlıklardan oluşan Dünya Mirasları listesinde, Türkiye’de bulunan kültür varlığı sayısı 15’e çıktı. Dünya Mirası Listesine son olarak Diyarbakır Surları ile Hevsel Bahçeleri ve Efes Antik Kenti girdi.

Devamını Göster »
Dünya Mirasları, UNESCO tarafından belirlenen kültürel ve doğal varlıklardan oluşuyor. UNESCO’nun 1972 yılındaki genel konferansında hazırlanan 38 maddelik Dünya Doğal ve Kültürel Mirası Koruma Antlaşması´nı imzalayan 175´ten fazla ülkenin korumayı garanti ettikleri anıt ve sit arasından Dünya Mirası Kıstaslarına uygun bulunanlar listede yer alıyor.

Antlaşmayı imzalayan ülkeler tarafından seçilen 21 ülke temsilcisinin oluşturduğu Dünya Miras Komitesi, aday gösterilen değerler arasından seçim yapıyor ve listeyi oluşturuyor. Komite ayrıca, WHF´yi (Dünya Miras Fonu) yönlendirerek listedeki değerlerin korunmasını sağlıyor.

Asil listede 15, geçici listede 60 kültür varlığı
Son olarak, 4 Temmuz 2015´te Almanya´nın Bonn kentinde gerçekleşen 39. BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Miras Komite toplantısında, Diyarbakır Surları ile Hevsel Bahçeleri "Dünya Kültür Mirası" listesine girdi. 5 Temmuz´daki toplantıda ise Efes Antik Kenti´nin Dünya Kültür Mirası listesine girmesi kararı çıktı. Bununla, ülkemizden listeye giren tarihi, arkeolojik ve coğrafi nokta sayısı 15’e çıktı. Öte yandan, Türkiye´den UNESCO Dünya Miras Geçici Listesine giren varlık sayısı ise 60. Dünya Mirası Listesi için ön adım olan geçici liste, UNESCO Dünya Miras Listesine kaydedilmesi uygun olan varlıklara ilişkin envanteri içeriyor.



Ülkemizden listeye giren tarihi, arkeolojik ve coğrafi noktalar şöyle:

Doğal- kültürel varlık

Listeye giriş tarihi

Özelliği

1.      Kapadokya ve Göreme Milli Parkı

1985

Kapadokya 60 milyon yıl önce; Erciyes, Hasandağı ve Güllüdağ’ın püskürttüğü lav ve küllerin oluşturduğu yumuşak tabakaların milyonlarca yıl boyunca yağmur ve rüzgâr tarafından aşındırılmasıyla ortaya çıktı. Hititler´in yaşadığı topraklar daha sonraki dönemlerde Hristiyanlığın en önemli merkezlerinden biri oldu.

2.       Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası

1985

Cami 1228–29 yıllarında Mengücekli beyi Ahmed Şah tarafından; Dârüşşifa ise aynı tarihte, Ahmed Şah´ın eşi Turan Melek tarafından Ahlatlı Muğis oğlu Hürrem Şah adlı bir mimara yaptırıldı.  Plan tipi ve süsleme olarak benzeri olmayan bir eserdir.

3.       İstanbul´daki Tarihi Yerler

1985

İstanbul, yerleşim tarihi son yapılan Yenikapı´daki kazılarla bulunan liman doğrultusunda 8500 yıl, kentsel tarihi yaklaşık 3 bin, başkentlik tarihi 1600 yıla kadar uzanan Avrupa ile Asya kıtalarının kesiştiği noktada bulunan bir dünya kentidir.

4.       Hattuşaş: Hitit Başkenti

1986

Hitit Devleti´nin başkenti olan Hattuşaş sanat ve mimarlık alanında gelişmiş bir bölge olan Hattuşaş, Çorum´un Sungurlu ilçesinin güneydoğusunda yer alıyor. Yapılan kazılarda 5 kültür katı ortaya çıktı. Bu katlarda Hatti, Asur, Hitit, Frig, Galat, Roma ve Bizans dönemlerinden kalma kalıntılar bulundu.

5.       Nemrut Dağı

1987

Dünyanın 8 harikasından biri olan Nemrut Dağı, Adıyaman’da bulunuyor.  Kommagene kralı Antiochus Theos, MÖ 62 yılında bu dağın tepesine, pek çok Yunanve Pers tanrısının heykelinin yanı sıra kendi mezar-tapınağını da yaptırmıştır. Mezarda, bir kartalın başı gibi, tanrıların taş oymaları bulunur.

6.       Pamukkale ve Hierapolis Milli Parkı

1988

Pamukkale, güneybatı Türkiye´deki Denizli ilinde doğal bir mevkidir. Kent kaplıcaları ve akan sulardan kalan karbonat mineralleri teraslarını, travertenleri kapsıyor. Türkiye´nin Ege bölgesinde, ılıman bir iklimi olan Menderes Nehri vadisinde bulunur.

7.       Ksantos-Letoon

1988

Letoon, Fethiye yakınlarındaki antik kenttir. Şair Ovidius´un anlattığı bir öyküye göre kent, Zeus´tan hamile kalan Leto´nun adına kuruldu. Kentte en eski yerleşim izleri MÖ 7. yüzyıla kadar gider. Kalıntılar ve ele geçen kitabeler buranın dinsel ve politik bir alan olduğunu göstermektedir. Ören yeri merkezinde yan yana üç tapınak bulunuyor. Bunlardan en kuzeydeki Leto, ortadaki Artemis, güneyindeki Apollon´a adanmıştır.

8.       Tarihi Safranbolu Şehri

1994

Safranbolu 1950´lerde Anadolu´da gerçekleşen modern şehirleşmeden fazla etkilenmemiştir. Bu nedenle mimari gelenekleri, özellikle yarı ahşap, üç odalı Pontian Yunan stilinde depreme dayanıklı evleri korunmuştur.

9.       Truva Antik Kenti

1998

Antik kent, Çanakkale merkez ilçesini bağlı Tevfikiye köyünün batısında, “Hisarlık Tepesi”nde bulunur. Homeros tarafından yazıldığı sanılan iki manzum destandan biri olan İlyada’da bahsi geçen Truva Savaşı’nın gerçekleştiği antik kent, 1870’lerde Alman amatör arkeolog Heinrich Schliemann tarafından keşfedilmiştir.

10.  Selimiye Camii ve Külliyesi

2011

Selimiye Camii Edirne’de bulunan, Osmanlı padişahı II. Selim’in Mimar Sinan’a yaptırdığı camidir. Sinan’ın 90 (bazı kitaplarda 80 olarak geçer) yaşında yaptığı ve “en iyi eserim” dediği Selimiye Camii gerek Mimar Sinan’ın gerek Osmanlı mimarisinin en önemli yapıtlarından biridir.

11.   Neolitik Dönem Çatalhöyük Kalıntıları

2012

Çatalhöyük, Orta Anadolu’da, günümüzden 9 bin yıl önce iskân edilmiş, çok geniş bir Neolitik Çağ ve Kalkolitik Çağ yerleşim yeridir. Höyükler kabaca 2 bin yıl kesintisiz iskân edilmiştir. Özellikle neolitik yerleşimin genişliği, barındırdığı nüfusu, oluşturduğu güçlü sanat ve kültür geleneği ile son derece dikkat çekicidir. Dünyanın en eski yerleşimlerinden biri olan bu yerleşimin sakinleri, ilk tarımcı topluluklardan da biridir.

12.   Cumalıkızık Köyü

2014

Bursa ilinin Yıldırım ilçesine bağlı bir mahalle olan Cumalıkızık,  Uludağ´ın kuzey eteklerinde kurulmuş 5 Kızık köyünden biridir. Cumalıkızık Etnografya Müzesi burada bulunmaktadır. Kuruluşu yaklaşık 1300´lü yıllara uzanan köyde, tarihi doku çok iyi korunmuştur ve Osmanlı erken döneminin kırsal kesim sivil mimari örnekleri günümüze ulaşmayı başarmıştır.

13.  Bergama Antik Kenti

2014

İzmir’de bulunan Bergama, Antik metinlerde Pergamon ya da Pergamonos  olarak geçiyor. Pergamon, Kuzey Ege’de Kaikos (Bakırçay) Irmağı’nın doğu-batı yönünde uzandığı graben vadisinin kıyısında yer alıyor. Pergamon Tepesi’ndeki Akropol’de ilk yerleşim izleri M.Ö.7.-6. Yy.’a kadar gitmektedir.

14. Diyarbakır Surları ile Hevsel Bahçeleri 

2015

Diyarbakır Kalesi kökeni milattan önce 3 binlere dayanan önemli bir savunma yapısı olmanın yanı sıra içinde barındırdığı Helen, Latin, Süryani, Ermeni ve Arap dillerindeki yazıtlarla Anadolu´da iç içe geçmiş uygarlıkları belgeleyen üstün evrensel değere sahip bir kültür varlığıdır. Binlerce yıldır kaleyle bağlantısı olan Hevsel Bahçeleri ise Asurlulardan günümüze, şehrin yiyecek ihtiyacını karşılayan önemli bir doğal alandır.

15. Efes Antik Kenti

2015

İzmir’in Selçuk İlçesinde bulunan Efes Antik Kenti, “Dünyanın Yedi Harikası”ndan biri olan Artemis Tapınağı´na ve asırlardır dini merkez işlevi gören Selçuk Meryem Ana Evi´ne ev sahipliği yapmaktadır. Efes; gerek Anadolu uygarlıklarının çeşitliliğini yansıtan eşsiz bir kültür mirası, gerek kültürlerarası diyalogu yüz binlerce ziyaretçi yoluyla canlı olarak temsil eden önemli bir hac mekânıdır.


Not: Veriler 05.07.2015 tarihine aittir.