EN

Cumhurbakanı Erdoğan’dan Afrika Boynuzu’na tarihi ziyaret


Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Afrika Boynuzu olarak bilinen Etiyopya, Somali ve Cibuti’yi resmi temaslarda bulunmak üzere ziyaret etti. Türkiye’nin insani yardım ve kalkınma işbirliği temelinde başlatılan Afrika açılımının önde gelen ülkelerine yapılan bu ziyarette, ikili siyasi ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ile Türkiye’nin kalkınma yardımlarının bu ülkelere yaptığı katkılar görüşüldü.

Devamını Göster »
Ziyaret öncesi Atatürk Havalimanı’nda açıklamada yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin kararlı bir şekilde yürütmekte olduğu “Afrika’ya Açılım Politikasının” bugün başarıyla tamamlandığını; kıta ile ticaret hacminden siyasi diyalog mekanizmalarına, eğitim faaliyetlerinden ekonomik yatırımlara kadar birçok alanda çok önemli mesafe alındığını kaydetti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Etiyopya’da, Başbakan Hailemariam Desalegn tarafından resmi törenle karşılandı. Tören kıtasını denetleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha sonra Desalegn ile baş başa görüşmeye geçti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Etiyopya Başbakanı Hailemariam Desalegn ile gerçekleştirdiği baş başa ve heyetlerarası görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi. Türkiye ile Afrika ülkeleri ilişkilerinin, 1´nci ve 2´nci Afrika zirveleriyle ciddi manada pekiştiğini, en son Malabo’daki 2. Türkiye-Afrika Zirvesi’nde de gerek sorunları gerekse geleceğin barış dünyasının nasıl kurulacağı konusunda ülkelerin düşüncelerini ifade ettiklerini anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk müteşebbislerin, girişimcilerin Türkiye’yi Afrika ülkelerinde ciddi manada temsil görevi üstlendiğini kaydetti.

Türk firmalarının gerek Etiyopya gerekse diğer Afrika ülkelerindeki yatırımlarının memnuniyet verici olduğunu vurgulayan Erdoğan, "Etiyopya ile 2014 sonu itibarıyla 400 milyon dolar ticaret hacmine ulaşacağız. Temennimiz bunu en kısa zamanda 500 milyon dolara ulaştırmaktır. Her iki ülkenin toplam nüfusu 170 milyon gibi, bu ticaret hacmi bunun için çok çok küçük” dedi.

‘İşinsanları teşvik edilecek’

DEİK’in organizasyonu ile düzenlenecek İş Forumu’nda, Etiyopya Başbakanı Desalegn ile işadamlarını hitap edeceklerini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, “İşadamlarımızı teşvik edeceğiz, müşterek yapabilecekleri işler olabilir, üçüncü ülkelerde yapabilecekleri işler olabilir. Etiyopya’nın altyapı, üst yapı çalışmalarında müteahhitlik firmalarımızın çok büyük katkıları olacaktır. Bütün bunlarla birlikte savunma sanayine yönelik adımlar atabiliriz, askeri işbirliği alanında müşterek adımlar atabiliriz” dedi.

Addis Ababa Üniversitesinde Türkoloji bölümü kurulmasını arzu ettiklerini dile getiren Erdoğan, Yunus Emre Enstitüsünün müşterek çalışmaları için de gerekli zemini hazırlamak isteğinde olduklarını söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, TİKA’nın Etiyopya’da inşasına devam ettiği kültür merkezinin de halkların kaynaşmasına vesile olacağını söyledi.

Etiyopya Başbakanı Desalegn ise yaptığı açıklamada, iki ülke arasındaki ilişkilerin mükemmel düzeyde olduğunu işaret ederek, bunun daha da öteye götürülmesi noktasındaki kararlılığın iki ülke temsilcileri tarafından net bir şekilde ortaya konduğunu ifade etti.

Türk işadamlarının Etiyopya´da tekstil, ayakkabı sanayi, imalat sanayi ve deri mamulleri alanında iş yapabileceklerini belirten Desalegn, enerji yatırımlarının da Etiyopya´da önemli fırsatlar barındırdığını, anlaşmalar neticesinde Etiyopya´da enerji alanında faaliyet gösterecek şirketlerin üretecekleri enerjinin satın alınması noktasında devlet garantisinden yararlanması için bir çerçeve anlaşmanın imzalanması görüşmelerinin yapıldığını kaydetti.

´Etiyopya-Türkiye İş Forumu´
Cumhurbaşkanı Erdoğan daha sonra, Etiyopya Cumhurbaşkanı Mulatu Teshome Wirtu ile görüştü. Erdoğan ayrıca, Addis Ababa Üniversitesi´nde kendisine fahri doktora verilmesi nedeniyle düzenlenen törene katıldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan´a fahri doktora ünvanı Etiyopya Cumhurbaşkanı Wirtu tarafından takdim edildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Etiyopya Başbakanı Hailemariam Desalegn, daha sonra "Etiyopya-Türkiye İş Forumu"na katıldı. Foruma, Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci de katıldı. 

Ziyaret kapsamında, Etiyopya Başbakanı Hailemariam Desalegn tarafından, Cumhurbaşkanı Erdoğan onuruna Addis Ababa Milli Sarayı´nda resmi akşam yemeği düzenlendi.

1926 yılında Sahra-Altı Afrika’daki ilk yerleşik Türk temsilciliğinin açıldığı Etiyopya ile Türkiye arasındaki ilişkiler, hâlihazırda sorunsuz ve geliştirilmeye açık bir biçimde seyrediyor. Son 10 yılda siyasi alanda her geçen gün artan temaslarla birlikte ekonomik ve ticari ilişkiler de gözle görülür bir ilerleme sağlandı. Diğer yandan, THY’nin 2006 yılında Addis Ababa seferini başlatması da hem ekonomi hem de turizm alanında olumlu katkı sağladı.

Türkiye-Etiyopya ilişkilerinde bu ülkeye yapılan kalkınma yardımları da önemli bir işbirliği alanını oluşturuyor. Başbakanlık Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) Afrika’daki ilk ofisini 2005 yılında Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da açtı. TİKA’nın koordinasyonunda ilgili kurumlar ve STK’ların katkılarıyla gerçekleştirilen kalkınma işbirliği öncelikleri; temiz su temini, sağlık, eğitim, tarım, sanayi ve özellikle hizmet sektöründeki kapasite geliştirme programları ile teknik malzeme ve ekipman yardımlarını kapsayan faaliyetlerden oluşuyor. Türkiye’nin Etiyopya’ya yönelik önde gelen kalkınma yardımları ise şöyle:
- 100’ün üzerinde su kuyusunun açılması,
- Etiyopya Harar Osmanlı Konsolosluk Binası’nın (Muhammed Ali Köşkü) restorasyon çalışmaları,
- Etiyopya Necaşi Türbesi ve Camisi restorasyonu-rehabilitasyonu ile çevre düzenlemesinin yapılması,
- Addis Ababa’da yaklaşık 900 öğrencisi bulunan Abadir Enstitüsü KG İlköğretim okuluna 24 derslikli yeni bir okul binası yapılması.

Öte yandan, Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) tarafından yürütülen Türkiye Bursları Projesi kapsamında 2013 yılında 24’ü önlisans ve lisans, 18’i yükseklisans ve doktora seviyesinde öğrenim gören toplamda 42 Etiyopyalı öğrenciye burs verildi. 2014 yılında ise 34’ü lisans, 45’i lisansüstü olmak üzere toplamda 79 Etiyopyalı öğrenci Türkiye Burslarından faydalandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suudi Kralı Abdullah´ın vefatı üzerine cenaze törenine katılmak üzere Afrika ziyaretine bir günlük ara verdi.

Cumhurbaşkanı düzeyinde ilk ziyaret
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Afrika turu kapsamında ikinci durağı ise Cibuti oldu. Cibuti ile Türkiye arasındaki ilişkiler 15 Şubat 2013 tarihinde Türkiye Büyükelçiliğinin açılması ve son 2 yılda gerçekleştirilen Bakan düzeyinde karşılıklı ziyaretler vesilesiyle büyük bir ivme yakaladı. Türkiye´den Cibuti´ye cumhurbaşkanı düzeyinde ilk ziyareti gerçekleştiren Erdoğan, Cibuti Cumhurbaşkanı Guelleh tarafından resmi törenle karşılandı. Baş başa ve heyetler arası görüşmelerin ardından Erdoğan ve Guelleh, ortak basın toplantısı yaptı. Cumhurbaşkanı Erdoğan basına yaptığı açıklamada, Türkiye için 2013´e kadar "Afrika Yılı" anlayışının sürdüğünü, şimdi ise ortaklık dönemine girildiğini, Afrika ile bu ortaklık döneminin üst düzey ziyaretlerle farklı şekilde gelişeceğini bildirdi. Erdoğan, "10-11 yıl önce Türkiye´nin Afrika´da 12 büyükelçiği bulunuyorken şimdi 39, Afrika´nın ise Türkiye´de yok denecek kadar büyükelçiliği varken şimdi 31 büyükelçiliğinin olduğuna" değinerek, bunun gelinen noktayı göstermesi açısından önemine dikkati çekti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, haftada 7 gün olan Türk Hava Yolları Türkiye-Cibuti seferlerini 14´e çıkarma teklifinde bulunduklarını belirterek, "Temenni ediyorum ki bu teklifimizin kabulüyle birlikte bu sürekli 14 gidiş geliş, inanıyorum ki Türkiye-Cibuti arasında daha farklı bir hareketliliği getirecektir" değerlendirmesinde bulundu.

8 anlaşma imzalandı
Az önce 8 anlaşma imzaladıklarını anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bunların arasında Türkiye Radyo Televizyon Kurumu ile Cibuti Radyo Televizyon Kurumu arasında yaptığımız anlaşma, bir diğeri Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Cibuti Hükümeti arasında kurulacak özel ekonomik bölge ki 5 bin dönümlük bir arazi üzerinde böyle bir yapılanma olacak. Tabii bu Cibuti´ye ciddi istihdam sağlayacağı gibi aynı zamanda bölgede ciddi bir ekonomik hareketliliğe vesile olacak. Bir diğer nokta, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Cibuti Hükümeti arasındaki gençlik ve spor alanında işbirliği anlaşmasıdır. Bir diğeri, ülkelerimiz arasındaki denizcilik anlaşmasıdır. Bir diğer anlaşma yine hükümetlerimiz arasında polis eğitim işbirliği anlaşmasıdır. Bir diğer anlaşma, yine güvenlik işbirliği anlaşmasıdır. Bir diğer anlaşma ise yine askeri alanda eğitim ve teknik, bilimsel işbirliği anlaşmasıdır ve az önce de ifade ettiğim gibi TİKA" diye konuştu.

‘Kardeşliğimizin köklerini sağlamlaştıracağız’
Cibuti Cumhurbaşkanı Gulleh ise "Sevgili kardeşim" diye hitap ettiği Erdoğan ve heyetini Cibuti´de ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Tarihi geçmişi, kültürü ve diniyle Cibuti´nin Türkiye´ye çok yakın bir ülke olduğunu belirten Gulleh, "Bizim atalarımız bu bölgede sizlerin atalarıyla birlikte yaşamıştı. Bundan 400 yıl önce bu ilişkilerin temeli atılmıştı. Bizler kardeşliğimizin köklerini biraz daha sağlamlaştıracağız. Ülkelerin liderleri olarak bu yoldan devam ediyoruz" dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha sonra Burhan Bey Caddesi Yenileme Projesi için düzenlenen temel atma törenine katıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cibuti temasları kapsamında Cibuti Meclisi´ni ziyaret ederek, Genel Kurul´da milletvekillerine ve konuklara hitap etti. Erdoğan Genel Kurul’da yaptığı konuşmada, "Afrika´nın ekonomik kalkınma ve bütünleşme hedefine, dayanışma ve işbirliği ruhu içinde kararlılıkla ilerleyeceğine inanıyorum. 21´inci yüzyılın odağına Afrika´nın yerleşeceği konusunda herhalde kimsenin tereddüdü yoktur. Eğer inanıyorsanız, muhakkak üstünsünüz. İnanacaksınız ve üstün olduğunuzu da göreceksiniz" dedi.

‘3 bin 500 Afrikalı öğrenciye eğitim imkânı

Türkiye´nin teknik yardım ve kalkınma alanlarında da Cibuti´de varlık gösterdiğini aktaran Erdoğan, "Bilhassa eğitim alanında Afrikalı kardeşlerimizin yanında olmaya, nitelikli insan kaynağı ile onların kalkınmasında yardımcı olmaya çalışıyoruz" dedi. "Türkiye Bursları" kapsamında yaklaşık 3 bin 500 Afrikalı öğrenciye Türkiye´de eğitim imkânı sunulduğunu belirten Erdoğan, Cibuti´den de 65 öğrencinin Türkiye´de bulunduğunu, bunun 100´e kadar çıkarılabileceğini kaydetti. Erdoğan, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı´nın (TİKA) muhtelif alanlarda çok sayıda projeyi destekleyerek Cibuti´nin kalkınma faaliyetlerine katkı sağladığını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca, Türkiye´nin, G-20 dönem başkanlığını yürüttüğünü anımsatarak, G-20 ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki ilişkiyi güçlendirmenin öncelikli hedef olduğunu söyledi. Erdoğan, "Başta Afrika ülkeleri olmak üzere, gelişmekte olan ülkelerin yaşadığı sıkıntılar küresel bir yaklaşımı ve küresel ölçekte çözüm önerileri geliştirilmesini zaruri kılıyor. Bu kapsamda, G-20´nin, Afrika ülkeleriyle kalkınma alanında ve diğer konularda daha yakın ve etkili bir diyalog içinde olması gerektiğine inanıyoruz. Dönem başkanlığımız sırasında, Afrika ülkelerinin de katılımıyla, G-20 ile gelişmekte olan ülkeleri bir araya getirecek bir toplantı düzenlemeyi planlıyoruz. Bu toplantının, 2015 yılının BM´ce ´Kalkınma Yılı´ olarak belirlenmesi sebebiyle, söz konusu çalışmalara da katkıda bulunacağını düşünüyoruz” diye konuştu.

Cibuti-Türkiye İş Forumu
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Cibuti temasları kapsamında Cibuti-Türkiye İş Forumu da düzenlendi. Erdoğan, Cibuti-Türkiye İş Forumu´nun kapanışında, iki ülkenin iş dünyası temsilcilerine hitap etti. Afrika ülkeleri ile ilişkilerde son 10 yılda önemli sıçramalar gerçekleştiğinin altını çizen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Açılımımızı karşılıklı olarak başarılı bir şekilde tamamlayarak, ilişkilerimizi her geçen gün daha derinleşen ortaklık politikası anlayışına dönüştürmüş bulunuyoruz. Artık Afrika Birliği değil Afrika ortaklığı anlayışıyla bu süreci devam ettiriyoruz. Türkiye için Afrika ile kucaklaşmanın, ticari ve ekonomik boyutunun ötesinde bir manası var. Bu, kardeşlik ve dostluk bağımızın güçlenmesidir. Binlerce yıllık gönül birlikteliğimiz, yüzlerce yıllık fiili beraberliğimiz olan bu coğrafyayla yeniden buluşuyor, adeta hasret gideriyoruz" diye konuştu.

Türkiye ile Cibuti arasındaki ticaret hacminin 2014´te, biraz düşüşle 60 milyon dolar düzeyinde olmasının beklendiğini söyleyen Erdoğan, "Bu, bizim yapımıza uygun değil. Süratle 100, 200 milyon dolara çıkması lazım" dedi.

Özel Ekonomik Bölge kurulacak

Erdoğan, Cibuti´ye geniş bir iş adamı heyetiyle geldiğini belirterek, özel ekonomik bölge kurulmasına ilişkin mutabakat zaptının da bugün kendisi ve Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Ömer Guelleh´in huzurunda imzalandığını hatırlattı. Forum çerçevesinde, "Türkiye-Cibuti İş Konseyi" kurulmasına ilişkin anlaşma da imzalandı.

Türkiye’nin kalkınma yardımlarından faydalanan bir diğer önemli Afrika ülkesi ise Cibuti. Türkiye, Cibuti’ye yönelik öncelikli olarak su ve enerji alanında destek sunuyor. Bu kapsamda Türkiye, Cibuti’ye sondaj makinesi hibesi, malzeme hibesi ve eğitim desteği sağlıyor. Cibuti’ye Kurban ve Ramazan yardımları dâhil olmak üzere, 2013 yılında toplam 800 bin dolar, 2014 yılında ise 600 bin dolar tutarında gıda, elbise, kırtasiye vs. yardımı yapıldı.

Eğitim alanında da, üniversitelerarası işbirliği yapılırken Cibutili öğrencilere burs sağlanıyor. Başbakanlık YTB, Türkiye Bursları Projesi kapsamında 2013 yılında Cibuti’li 10 önlisans ve lisans öğrencisi ile 6 yüksek lisans ve doktora öğrencisine burs verdi. 2014 yılında ise 12 lisan öğrencisi ile 13 yüksek lisans ve doktora öğrencisi Türkiye Burslarından faydalandı.

Öte yandan, Başbakanlık TİKA da Cibuti’de kalkınma yardımları projeleri gerçekleştiriyor. Bu kapsamda, Burhan Bey Caddesinin Rehabilitasyon ve Modernizasyonu, İstanbul Meydanı ile Ahmet Mazhar Bey Şehitlik Anıtının yapılması faaliyetleri TİKA tarafından yürütülüyor. Buna ek olarak, TİKA, Balbala Kadın Eğitim Merkezi’ne Ek Bina yapılması faaliyetini de gerçekleştiriyor. Bununla kadınlara kendilerine gelir sağlayabilecekleri mesleklerin öğretilmesi ve bu suretle hane halklarına gelir sağlayıcı bir faaliyette bulunulması hedefleniyor.

4 yıl aradan sonra ikinci ziyaret
Cumhurbaşkanı Erdoğan 25 Ocak 2015 günü ziyaretin üçüncü durağı olan Somali´nin başkenti Mogadişu´ya hareket etti.  2011 yılında Erdoğan’ın Afrika Boynuzu’nun en şanssız ülkelerinden Somali’ye yaptığı ve acil insani yardım odağında gerçekleşen tarihi ziyaret, Somali’nin kaderini değiştiren ilk adım olmuştu. Erdoğan’ın ‘Biz hiç kimse yokmuş, kimse gelmeyecekmiş gibi Afrika’da olacağız’ ifadesiyle özetlediği Somali politikası, ülkenin kalkınma hamlesine büyük katkı sunmuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile eşi Emine Erdoğan, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud Adel Abdulle tarafından resmi törenle karşılandı. Erdoğan,ilk olarak Somali Cumhurbaşkanı Mahmud Adel Abdulle ile birlikte uluslararası havalimanının açılışını gerçekleştirdi.

Orta Afrika’nın en büyük hastanesi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha sonra Somali Cumhurbaşkanı Mahmud ile birlikte Somali-Türkiye Eğitim ve Araştırma Hastanesi´nin açılışını yaptı. TİKA tarafından başkent Mogadişu´da yaptırılan 200 yataklı Somali-Türkiye Eğitim ve Araştırma Hastanesi´nin açılışına Cumhurbaşkanı Erdoğan´ın eşi Emine Erdoğan ile Başbakan Yardımcısı Numan Kurtulmuş, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Sağlık Bakanı Mehmet Müezzinoğlu da katıldı. İki ülke arasında, hastanenin ortaklaşa işletilmesi için imzalanan protokole göre, Sağlık Bakanlığı 5 yıl boyunca uzman personel ve finansal destek verecek. Geçen yıl eylül ayından beri hasta kabul edilen hastanede, kasımda da ameliyatlar başladı ve yataklı tedavi servisi hizmete açıldı. Hastane, 5 yıl süreyle iki ülke tarafından müştereken işletilecek ve süre sonunda Somali´ye bedelsiz devredilecek.

135 milyon 734 bin 468 dolarlık bütçe
Hastanenin işletme dönemi sürecinde tahmini bütçesi, 135 milyon 734 bin 468 dolar olarak belirlendi. Türkiye, 5 yıllık dönemde 85 milyon 650 bin 145 dolar katkıda bulunacak, Somali hükümeti katkı yapmayacak. Hastanenin yönetici personeli 6 ay ve 1 yıllık, tabip ve diğer sağlık personeli ise 3 aylık periyotlar halinde görevlendirilecek.

Mogadişu temasları kapsamında Erdoğan, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ile baş başa görüştü. Görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenlendi. Erdoğan, son 3,5 yıl içinde sivil toplumdan ve resmi kurumlardan birçok vatandaşın her türlü tehlike, sıkıntı ve badireyi göze alarak Somali´de görev yaptığına işaret ederek, “Onların bu gayretleri, fedakarlıkları, hizmetleri sayesinde bugün bu seviyelere geldik. Kendilerine en kalbi şükranlarımı sunuyorum. Allah´a hamdolsun üç buçuk yıl önce verdiğimiz sözlerin tutulmaya başlandığını ve bunların ortaya çıktığını görmek bizleri ayrıca memnun etmiştir. Önceki ziyaretimizden bu yana mevcut gelişmeler bizleri geleceğe yönelik umutlandırıyor” diye konuştu.

THY, sefer sayısını haftada 7´ye çıkarıyor
Ziyaret vesilesiyle "enerji ve madencilik", "gençlik ve spor", "deniz ulaştırma" ve "savunma sanayi" alanlarında işbirliği anlaşmaları imzaladıklarını aktaran Erdoğan, bu anlaşmaların Somali ile ilişkilerde yeni bir safhaya geçileceğinin işareti olduğunu aktardı. Mogadişu Havalimanı yeni terminalinin de açılışını yaptıklarını kaydeden Erdoğan, çok kısa zamanda tamamlanan terminal binasının, 300 kişiye istihdam sağlayacağını söyledi. Havalimanının şu an itibarıyla günde 5 bin yolcuya hizmet verebildiğini belirten Erdoğan, Türk Hava Yollarının (THY) bugünden itibaren, haftanın her günü Mogadişu´ya sefer düzenleyeceğini bildirdi.

‘Somali´de konut yapımına girelim’
Somali´de konut yapılması konusunu Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ile görüştüklerini aktaran Erdoğan, “Diyoruz ki bir konut yapımına girelim. Ama önce bir şehir planlaması yapalım. İlk etapta bir 10 bin konut yapmak suretiyle şehrin görünümünü değiştirelim. Burada 45 metrekarelik, 65 metrekarelik, 85 metrekarelik, alt gelir gruplarına yönelik bir adım atabiliriz. Bu konunun detaylarını değerli mevkidaşımla görüştük. İnanıyorum ki 1-2 yıl içinde, bu 10 bin konutu hazırlar ve Somali´ye kazandırırız. İşin ikinci etabını farklı bir şekilde planlayıp, ondan sonra yola devam ederiz” diye konuştu.

Somali-Somaliland görüşmelerinde arabuluculuk
Türkiye’nin Somali politikası karşılıklı güven ve işbirliğine dayalı kapsamlı bir stratejiye dayanıyor. 19 Ağustos 2011 tarihinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve beraberindeki heyetin Somali ziyareti, Türkiye’nin Afrika politikasında yeni bir dönemi başlatmıştı. 4 sene önce acil insani yardım öncelikli olarak yürütülen yardım hamlesiyle acil yardım ihtiyacından kısmen kurutulan Somali’ye yönelik yürütülen kalkınma projeleri ve ilişkilerin her alanda geliştirilmesine yönelik anlaşmalar, Türkiye’nin Somali stratejisini güçlendiriyor. Tarihi ziyareti takiben iç savaş sebebiyle 1991 yılında kapatılan Mogadişu Büyükelçiliği, 1 Kasım 2011 tarihinde yeniden açıldı. Yine 1991’de bağımsızlığını ilan eden Somaliland’la da ilişkiler güçlendiriliyor. 1 Haziran 2014 tarihinde ise Somaliland’da Hargeysa Başkonsolosluğumuz faaliyete geçti. Türkiye ayrıca, Somali ile Somaliland arasındaki sorunların çözülmesine yönelik görüşmelerde 2012 yılından bu yana kolaylaştırıcı rol oynuyor.

Yardım kampanyasında 550 milyon TL toplandı
2011’de kuraklık ve salgın hastalıklarla boğuşan Somali için Acil Yardım Kampanyası başlatıldı. Başbakanlık Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı Başkanlığı (TİKA), Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Türk Kızılayı, Türk Diyanet Vakfı ve çeşitli Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK) işbirliğinde başlatılan yardım kampanyasında yaklaşık 550 milyon TL tutarında yardım toplandı. Aynı yıl Türkiye’nin Somali’ye yönelik insani ve kalkınma yardımlarını koordine etmek amacıyla başkent Mogadişu’da TİKA Program Ofisi açıldı. 2011-2014 tarihleri arasında sadece TİKA tarafından yaklaşık 64 milyon dolarlık acil insani yardım yapıldı. TİKA koordinasyonunda 2011-2013 yılları arasında Somali’ye yönelik Resmi Kalkınma Yardımları (RKY) miktarı ise toplamda 295 milyon dolar.

TİKA koordinasyonunda ilgili kurumlar ve STK’lar eliyle Somali’de gerçekleştirilen önemli kalkınma yardımı kalemleri ise şöyle:

- TİKA ve DHMİ Genel Müdürlüğü İşbirliğinde Mogadişu Havalimanı Rehabilitasyon Projesi,
- Mogadişu’da faaliyet gösteren ve yaklaşık 420 yetimin bulunduğu Derbil ve İleys Yetimhanelerinin tüm tefrişat, eğitim ve giyim malzemeleri ile Hargeisa şehrinde yer alan Yetimhane Merkezine iki adet ek yetimhane binasının inşası,
- Mogadişu’nun şehir içi yolları ıslah edilmiş, başkente 30 km uzunluğunda modern standartlara uygun çift yönlü asfalt yol yapımı,
- Somali Tarım Okulu’nun eğitim ve öğretime açılması,
- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve TİKA işbirliği ile yürütülen “Somali Temiz Suya Erişim Projesi” kapsamında 20 adet sondaj kuyusu inşa edilmesi, yaklaşık 400.000 kişiye yetecek su temin edilmesi,
- Susuzluğun etkili olduğu Somaliland bölgesinde de 5 adet su kuyusu inşa edilerek yaklaşık 45.000 kişiye içme ve kullanma suyu temin edilmesi,
- İdari altyapıların güçlendirilmesi ve kurumsal kapasitenin arttırılmasına katkıda bulunan “Anayasa Kurucular Konseyi” konferans binası ve eklentileri ile ilgili tadilat ve donanımı.

Eğitime katkı artarak sürüyor
Türkiye’nin Somali’ye yönelik yardım faaliyetlerinin bir diğer önemli başlığı ise eğitim alanında. TİKA koordinasyonunda, Mogadişu Üniversitesi başta olmak üzere, Somali’deki önemli eğitim kurumlarının, bilgisayar, projeksiyon, jeneratör ve teknik donanım eksiklikleri tespit edildi, bu çerçevede 400 adet bilgisayar ve 100 adet yazıcı ilgili eğitim kurumlarına hibe edildi. Aynı kapsamda ayrıca 600 adet bilgisayar alınarak Somali’ye gönderildi, Mogadişu Büyükelçiliği tarafından belirlenen eğitim kurumlarına dağıtıldı. Milli Eğitim Bakanlığı ve TİKA’nın ortaklaşa yürüttüğü proje kapsamında ise 440 Somalili öğrencinin tüm ihtiyaçları karşılanmış, ülke genelinde meslek liselerine yerleşimi sağlandı. Buna ek olarak, TRT ile işbirliğinde yürütülen proje kapsamında, Mogadişu Üniversitesi bünyesinde Radyo binasının tadilatı yapıldıktan sonra tedarik edilen ekipman montajı yapılmış ve FM Radyo İstasyonu “Radyo Umut” ismiyle faaliyete geçirildi. Öte yandan, Başbakanlık YTB Türkiye Bursları projesi kapsamında 2013 yılında 50’si lisans ve önlisans, 44’ü ise lisansüstü olmak üzere toplamda 94 Somalili gence burs verdi. 2014 yılında ise Somalili 26 lisans öğrencisi ile 50 lisansüstü öğrencisi Türkiye Burslarından faydalandı.

Kalkınma yardımları kapsamında ayrıca, Türkiye’nin Somali Büyükelçiliğinin talebi üzerine, Somali Deniz kuvvetlerinin ihtiyaç duyduğu 4 adet sahil güvenlik botu İstanbul’da yaptırılmış ve Somalili yetkililere teslim edildi.Somali’nin kalkınma hamlesiyle, Türkiye ile Somali arasındaki ekonomik ilişkilerin de geliştirilmesi hedefleniyor. Türkiye’nin Somali’ye hâlihazırdaki ihracat miktarı 57,84 milyon dolar seviyesinde. Somali’den Türkiye’ye yönelik ithalat miktarı ise 1,5 milyon dolar.

Ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın beraberindeki heyette, Başbakan Yardımcısı Numan Kurtulmuş, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci, Bilim, Teknoloji Bakanı Fikri Işık, Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel Eroğlu, Sağlık Bakanı Mehmet Müezzinoğlu ile milletvekilleri, özel sektör temsilcileri ve bürokratlar yer aldı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Somali´deki temaslarının ardından bu ülkeden ayrıldı.