EN

Çanakkale Kara Savaşları’nın 100. Yıl Anma Törenleri, 90´a yakın ülkeden üst düzey katılımla düzenlendi


24-25 Nisan 2015 tarihleri arasında yapılan Çanakkale Kara Savaşları’nın 100. Yıldönümü Anma Törenleri, 17’si devlet başkanı düzeyinde olmak üzere, 90´a yakın ülkeden üst düzey katılımla düzenlendi. 3 gün süren etkinliklere devlet başkanlarının yanı sıra, parlamento başkanları, cumhurbaşkanı yardımcıları, başbakanlar, eski cumhurbaşkanları, bakanlar, bakan yardımcıları, uluslararası örgüt temsilcileri ile büyükelçiler katıldı. Anma törenlerine ulusal ve uluslararası basın da yoğun ilgi gösterirken, Türkiye dâhil 35 ülkeden 1400’ü aşkın basın mensubu törenleri takip etmek üzere akredite oldu.

Devamını Göster »
Çanakkale Kara Savaşları’nın 100. Yıldönümü Anma Törenleri, 23 Nisan’da İstanbul’da düzenlenen Barış Zirvesi ile başladı. İstanbul Kongre Merkezi´nde gerçekleştirilen Barış Zirvesi, Dışişleri Bakanlığı Siyaset Planlama Genel Müdürü Büyükelçi Altay Cengizer´in moderatörlüğünde gerçekleştirilen "100. Yılında Birinci Dünya Savaşı" başlıklı akademik panelle açıldı. Panelde Cambridge Üniversitesi´nden Prof. Prof. Christopher Clark, Princeton Üniversitesi´nden Prof. Şükrü Hanioğlu, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, Oxford Üniversitesi´nden Prof. Margaret MacMillan, Prof. Sir Hew Strachan ve Princeton Üniversitesi´nden Doç. Dr. Michael A. Reynolds yer aldı. MacMillan yaptığı konuşmada, 1914´te dünya liderlerinin basiretlerinin bağlandığını belirterek, "Savaş yerine sulh yoluna gidilebilirdi" dedi. Christopher Clark, "I. Dünya Savaşı´nın nedenleri son derece karmaşık. Çünkü I. Dünya Savaşı öncesinde dünya çok kutupluydu. Bugün de 1914´ten önceki gibi bir döneme giriyoruz. Yaşlı, yıpranmış büyük güçler ve ortaya yeni çıkan güçler bu dönemde belirleyici olacak" ifadelerini kullandı. Clark ayrıca, Atatürk´ün ölen Anzakların annelerine ´Onlar artık bu topraklarda bizim evlatlarımız olmuşlardır´ ifadesini hatırlattı. 

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Jagland, I. Dünya Savaşı´nın kimsenin istemediği ama kimsenin de önleyemediği bir savaş olduğu konusunda konsensüs bulunduğuna işaret etti. Jagland, I. Dünya Savaşı´na giden süreçte dünya liderlerinin "uyurgezerler" gibi davrandığını söyleyerek, "Bugün de bir çok uyurgezer görüyorum" dedi. Jagland, Türkiye´nin bugün sırtlandığı insani sorumluluğun önemine dikkati çekerek, insani krizlere yol açan çatışmaları başlatanların da sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

´Bu savaştan nefret dili üretmedik´
Zirve kapsamında Başbakan Ahmet Davutoğlu, Irak Cumhurbaşkanı Fuad Masum, Avusturalya Başbakanı Tony Abbott ve Yeni Zelanda Başbakanı John Key´in katılımıyla, "Yüksek Düzeyli Oturum" yapıldı. Başbakan Davutoğlu yaptığı konuşmada, "Çanakkale´de, Gelibolu´da savaşanlar, kendilerinden sonra gelecek nesillere bir destan bıraktılar ve savaşın ahlakını bize öğrettiler" dedi. Savaşta, Osmanlı saflarında Ermeni, Yahudi taburları da olduğunu ifade eden Davutoğlu, Çanakkale Savaşı´nın Türkler açısından en önemli sonucunun Türkiye Cumhuriyeti´ne giden yolu açtığını belirtti. Davutoğlu, "Böylesine kahramanca, böylesine insani değeri yoğun bir savaşı insanlık tarihi görmedi" diye konuştu. "Savaşlar nefret kültürü de dostluk kültürü de üretebilir. Bizler ne kitaplarımızda ne konuşmalarımızda nefret dili üretmedik" diyen Başbakan Davutoğlu, "100 yıl önce kim kiminle savaşmış olursa olsun İstanbul tüm Balkanların olduğu gibi Avustralya ve Yeni Zelandalıların da şehridir" diye konuştu.

´İnsanlık Çanakkale´deki kahramanlığı hatırlayacak´
Avustraya Başbakanı Abbott ise yaptığı konuşmada, 2015 yılının Türkiye´de Avustralya, Avustralya´da da Türkiye yılı olduğunu hatırlatarak,"İki ülke de dünya barışı istiyor ve bunun için çalışıyor" dedi. Abbott, "Atatürk´ün yurtta barış dünyada barış rüyasını biz Avustralyalılar da paylaşıyoruz" diye konuştu. Yeni Zelanda Başbakanı Key ise, "Burada,100 yıl önce her iki taraftan da ülkesine şerefle hizmet edenleri anacağız" dedi. Irak Cumhurbaşkanı Masum ise yaptığı konuşmada, insanlığın Çanakkale´deki kahramanlığı her zaman hatırlayacağını belirterek, "Barış ve uzlaşı ortamı ne kadar ileri giderse, tarihten ne kadar ders çıkarabilirsek insanlığın onuru o kadar korunacaktır" diye konuştu. 

´Tarihimize dostluk penceresinden bakan bir milletiz´
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da, "Barış Zirvesi" katılımcılarına hitap etti. Erdoğan yaptığı konuşmada, Barış Zirvesi´nin dünya barışının tesisinde bir dönüm noktası olmasını temenni ettiği belirterek, "Biz I.Dünya Savaşı boyunca bir düzine cephede aynı anda savaştık. En eğitimli neslimizi feda ederek bedel ödedik. Bu savaşta yaralanan ölen askerlerin hepsi de hangi safta bulunursa bulunsun takdirle anılmayı hak ediyor" dedi. Erdoğan, "Biz tarihimize düşmanlık değil, dostluk penceresinden bakan bir milletiz" diye konuştu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Atatürk´ün ´Bir milletin yaşamı tehlikeyle karşı karşıya kalmadıkça savaş bir cinayettir sözünü hatırlatarak, "Bizim dinimiz barış dinidir.Bizim dinimizde bir insanın ölümü tüm insanlığın ölümü gibidir" diye konuştu.

Erdoğan ayrıca katılımcılar onuruna akşam yemeği verdi. "57. Alay Çanakkale 100. Yıl Senfonisi" dünya prömiyerinin de yapıldığı zirvede "Birinci Dünya Savaşı ve Çanakkale" konulu resim ve fotoğraf sergileri düzenlendi.

24 Nisan ile 25 Nisan 2015 tarihlerinde düzenlenen anma törenleri ise Çanakkale’de gerçekleştirildi. Çanakkale Kara Savaşları´nın 100. yıldönümü törenleri kapsamında 24 Nisan Cuma günü ilk anma Mehmetçik Anıtı’nda yapıldı. Törende önce Cumhurbaşkanı Erdoğan daha sonra Prens Charles anıta çelenk bıraktı. Tören, saygı duruşu ve İstiklal Marşı ile devam etti. Törende Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez, şehit askerler için dua etti. Gözmez, “Çocukların kadınları yaşlıları hak ve hukukun çiğnenmesine engel olamadık. Bizleri bağışla. Ecdadımızın cephede gösterdiği merhameti birbirimizden esirgedik. Allah’ım Çanakkale’de 100 sene önce şehit olanların huzurundan sesleniyoruz. Ortak evimiz olan dünyayı huzur ve barış içinde daha yaşanabilir bir dünya haline getirebilmek için yardım eyle ya Rabbim” dedi.

‘Bu yüzyılı barış yüzyılına çevirmeliyiz’
Daha sonra kürsüye çıkan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Gelibolu Yarımadası I.Dünya Savaşı’nın en önemli cephelerinden biriydi. 100 yıl önce bu cephede vatanlarını ve şereflerini savunan yüz binlerce askerimiz gözlerini kırpmadan ölümün üzerine gitti. Farklı milletlerden yüz binlerce asker de kendi hayalleri için cesaretle savaştı. Hepsini saygıyla yâd ediyorum” dedi. Çanakkale’de her milletten gencin istikbalinin, hayallerinin ve ümitlerinin gömüldüğünü hatırlatan Erdoğan, “Biz bu yüzyılı barış yüzyılına çevirmek için her türlü işbirliğine hazırız. Çanakkale´deki bu manzara da bunun ispatıdır” diye konuştu.

Törende  kürsüye çıkan İngiltere Veliaht Prensi Charles ise, “Cesaretle dövüşen ve canlarını veren askerleri şereflendirmek için sizlerle birlikte olmaktan şeref duyuyorum. Çatışmanın her iki tarafındaki insanlar hayatın çok farklı noktalarından geliyorlardı ancak başka bir dünyanın içinde buldular kendilerini. 1915 yılında her iki tarafın da kaçamayacağı savaşlarla, silahlarla, hastalıklarla mücadele ettiler. Bugün, biz buradaki insanların kahramanlığını ve insanlığını hayranlıkla hatırlamamız gerekiyor” diye konuştu.

Türk Yıldızları Çanakkale semalarında
Anma törenleri kapsamında uluslararası çocuk korosu Türkçe, İngilizce ve Fransızca olmak üzere 3 dilde şarkılar seslendirdi. Türk Silahlı Kuvvetleri Mehteran Birliği´nin konseri ise özellikle yabancı misafirlerce ilgiyle izlendi. Daha sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Birleşik Krallık Galler Prensi Charles´ın katılımıyla İngiliz Milletler Topluluğu Anıtı´nda tören düzenlendi. Erdoğan´ı, Gözcü Tepe mevkisindeki anıta gelişinde Prens Charles ile İrlanda Devlet Başkanı Michael D. Higgins karşıladı. Türkiye, İngiltere ve İrlanda milli marşlarının çalınmasıyla başlayan törende Prens Charles, Çanakkale Savaşları´nın önemiyle ilgili konuşma yaptı.

Savaşa katılan İngiliz askerlerinin günlüklerinden derlenen anlatıların okunmasının ardından müzik dinletisi gerçekleştirildi. Bir askerin savaş günlüğü ve Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk ile yapılan söyleşinin bir bölümünün okunmasının ardından törenin anma bölümüne geçildi. Saygı duruşu ile başlayan bu bölümde dua edildi, ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Prens Charles´ın da aralarında bulunduğu 14 ülke temsilcisi anıta çelenkler bıraktı. Prens Harry´nin konuşmasının ardından müzik dinletisi, şiir okunması ve kapanış duasıyla tören sona erdi.

Çanakkale Kara Savaşları´nın 100. yılı kapsamında, Seddül Bahir´deki Fransız Mezarlığı´nda da anma töreni düzenlendi. Tören için alana gelen Birleşik Krallık Galler Prensi Charles ve oğlu Prens Harry, Avustralya Başbakanı Tony Abbott, Yeni Zelanda Başbakanı John Key, Senegal Devlet Başkanı Macky Sall, Mali Devlet Başkanı İbrahim Boubacar Keita, İrlanda Devlet Başkanı Michael D. Higgins ve Avrupa Birliği Bakanı Volkan Bozkır´ı, Fransa Savunma Bakanı Jean-Yves LeDrian ve diğer askeri ilgililer karşıladı.

Çanakkale´de savaşa katılan Fransız askerlerinin mektuplarının okunmasıyla başlayan törende konuşan Fransa Savunma Bakanı LeDrian, Fransa ve I. Dünya Savaşı´na katılan diğer ulusların kaderinin yüz yıl önce Çanakkale´de çizildiğini söyledi. Konuşmanın ardından, Türkiye´yi temsilen AB Bakanı Bozkır ve törene katılan ülke ve uluslararası organizasyonların temsilcileri anıta çelenk koydu.

Anzak Koyunda ´Şafak Ayini´
25 Nisan Cumartesi günkü etkinlikler ise Gelibolu Yarımadası´ndaki Anzak Koyu´ndaki "Şafak Ayini" ile başladı. Gece Gelibolu´ya geçen on binden fazla Avustralyalı ve Yeni Zelandalı, uyku tulumları ve battaniyeler içinde, tören alanına kurulan dev ekranlarda Çanakkale Savaşı´na ilişkin belgesel, film, röportaj ve çeşitli şehirlerdeki Anzak Günü törenlerini izleyerek ayinin başlamasını bekledi. Saat 5.30´da alana katafalkın konulmasıyla başlayan tören bir saat sürdü.

Törene, Birleşik Krallık Galler Prensi ve oğlu Henry, Avustralya Başbakanı Tony Abbott, Yeni Zelenda Başbakanı John Key, Avrupa Birliği Bakanı ve Başmüzakereci Volkan Bozkır ve İrlanda Devlet Başkanı Michael Higgins´in yanı sıra çeşitli ülkelerin devlet büyükleri ve büyükelçileri katıldı. Törende konuşan Yeni Zelanda Başbakanı Key, Türkiye´nin her yıl Avustralyalı ve Yeni Zelandalılara gösterdiği cömertliğin ve misafirperverliğin, Gelibolu´nun iyileştirici gücü, affediciliği ve diplomasiyi de sembolize edişini gösterdiğine işaret ederek, Türk halkına ve Türk hükümetine minnettarlığını dile getirdi. Avustralya Başbakanı Abbott ise Çanakkale savaşının modern Türkiye´yi olduğu kadar Avustralya ve Yeni Zelanda´yı da şekillendirdiğini belirtti. Abbott, "Gelibolu´da savaşanlar gönüllü askerlerden çok daha fazlası, modern Avustralya´nın kurucu kahramanları oldular" dedi.

57. Alaya vefa yürüyüşü
Aynı saatlerde Gençlik ve Spor Bakanlığınca düzenlenen "57. Alaya Vefa Yürüyüşü" binlerce kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Çanakkale Kara Savaşları´nda destan yazan 57. Alay´ın, Yarbay Mustafa Kemal´in, ´Ben size taarruz etmeyi emretmeyi değil ölmeyi emrediyorum´ sözüyle Conkbayırı´na kadar olan yürüyüşü temsilen canlandırıldı. Yürüyüşün başladığı Kocadere köyü kırsalında kurulan kamp alanında Gençlik ve Spor Bakanı Akif Çağatay Kılıç ile binlerce kişi biraraya geldi.  Burada "çifte ezan" ve Yasin-i Şerif okunmasının ardından kalabalık sabah namazında saf tuttu. Ardından yürüyüş başladı. Yaklaşık 6 kilometrelik yürüyüşe, Balkan ülkelerinden gelen gençler, öğrenciler ve izci grupları ile vatandaşlar katıldı. Yürüyüşü Bakan Kılıç, 1. Ordu Komutanı Orgeneral Salih Zeki Çolak ile birlikte tamamladı. Yürüyüş, Conkbayırı´ndaki noktada tamamlandı. Daha sonra 57. Alay Şehitliği´nde, Birleşik Krallık Galler Prensi Charles, AB Bakanı Bozkır, Gençlik ve Spor Bakanı Kılıç ile çok sayıda üst düzey yabancı devlet adamının katılımıyla anma töreni düzenlendi. Çanakkale Kara Savaşlarının 100. Yıldönümü etkinliklerinin son gününde Avustralya Anıtı ile Yeni Zelanda Anıtı´nda da törenler düzenlendi. 

Anma törenlerinde, devlet başkanı, parlamento başkanı, cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan, bakan, büyükelçi düzeyinde 90´a yakın ülkeden üst düzey temsilci yer aldı. Çanakkale Kara Savaşlarının 100. Yıl Anma Törenlerine 17 ülkeden katılan devlet başkanlarının yanı sıra, KKTC, Cezayir ve Rusya’dan parlamento başkanı düzeyinde, Afganistan, Gambiya ve Sudan´dan ise cumhurbaşkanı yardımcısı düzeyinde katılım gerçekleşti. Törenlere Macaristan´dan ise eski Cumhurbaşkanı Pal Schmitt iştirak etti.

Üke

Devlet Başkanı

1. Arnavutluk

Bujar Nishani

2. Azerbaycan

İlham Aliyev

3. Bosna Hersek

Mladen İvaniç

4. Cibuti

İsmail Omar Geulleh

5. Güney Sudan

Salva Kiir Mayardit

6. Irak

Fuad Masum

7. İngiltere

Prens Charles

8. İrlanda

Michael D. Higgins

9. Karadağ

Filip Vujanović

10. Katar

Emir Tamim bin Hamad El Thani

11. Makedonya

Gjorge İvanov

12. Mali

İbrahim Boubacar Keita

13. Nijer

Mahamadou Issoufou

14. Pakistan

Memnun Hüseyin

15. Senegal

Macky Sall

16. Somali

Hasan Şeyh Mahmud

17. Türkmenistan

Gurbangulu Berdimuhamedov


 5 ülkeden başbakan düzeyinde temsil 
Törenlere, başbakan düzeyinde, Avustralya Başbakanı Tony Abbott, Yeni Zelanda Başbakanı John Key, Moldova Başbakanı Chiril Gaburici, Romanya Başbakanı Victor Ponta ve Suriye Ulusal Koalisyonu Başkanı Halid Hoca katıldı. Aralarında Bahreyn Krallığı, Fransa, Gabon, Gana, Gine, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Kore, Gürcistan, Hırvatistan, Hindistan, Litvanya, Lübnan, Kanada, Moğolistan, Moritanya, Mozambik, Singapur, Tacikistan Tunus, Vietnam’ın da bulunduğu 28 ülkeden ise bakan düzeyinde katılım gerçekleşti. 

Ayrıca, anma törenlerine BM Kalkınma Programı´ndan Helen Clark, Türk Konseyi´nden Ramil Hasanov, Avrupa Konseyi´nden Thorbjorn Jagland, İslam İşbirliği Teşkilatı´ndan (İİT) İyad Emin Medeni, Afrika Birliği´nden Barış ve Güvenlik Komiseri Büyükelçi Smail Chergui ile TÜRKSOY Genel Sekreteri gibi uluslararası örgüt temsilcileri ve Lübnan Özel Mahkemesi Başkanı David Baragwanath gibi uluslararası şahsiyetler de katıldı. Avusturya, Belçika, Benin, Brezilya, Bulgaristan, Endonezya, Estonya, Japonya, Kazakistan, Kongo, Malezya, Myanmar, Özbekistan, Portekiz, Suudi Arabistan, Tayland, Umman ve Zambiya´dan ise büyükelçi düzeyinde katılım oldu.

Polonya ve Slovakya´dan meclis başkanı yardımcısı, Kırgızistan´dan ise Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri düzeyinde katılımın gerçekleştiği törenlere, Almanya´dan Savunma Bakanlığı Müsteşarı Markus Grübel, Filistin´den Dışişleri Bakan Yardımcısı Taysir Ferhat, İtalya´dan Savunma Bakanlığı Devlet Sekreteri Domenico Rossi, Letonya´dan Parlamento Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı Solvita Aboltina, Meksika´dan Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Carlos De Icaza ve Ürdün´den de Prens Raad Bin Zeid iştirak etti. 

35 ülkeden 1400 gazeteci
Öte yandan, İstanbul ve Çanakkale’de 3 gün boyunca devam eden etkinliklere ulusal medya kuruluşlarının yanı sıra uluslararası basın kuruluşları da büyük ilgi gösterdi. Törenleri takip etmek üzere Türkiye dâhil 35 ülkeden 1400 gazeteci akredite oldu.