EN

Mısırlı Gazeteci-Yazar Hüveydi Türkiye´deydi


Akil Adamlar Konferans Serisinin sekizincisi Mısırlı gazeteci-yazar Fehmi Hüveydi’nin katılımıyla gerçekleştirildi. 3-6 Ocak 2011 tarihlerinde Koordinatörlügümüzün davetlisi olarak Türkiye’de bulunan Hüveydi, Ankara ve İstanbul’da gerçekleştirilen programda “Türk Dış Politikasının Arap Dünyasındaki Algısı” başlıklı konferanslar verdi. 

 


Devamını Göster »
Siyasi araştırmacı kimliğiyle öne çıkan ve Arap dünyasının etkili köşe yazarlarından biri olan Hüveydi’nin 4 Ocak’ta İstanbul Şehir Üniversitesinde verdiği konferans büyük ilgi gördü. Moderatörlüğünü Talha Köse’nin yaptığı konferansta Hüveydi öncelikle Türkiye’nin değişen dış politikasının Arap ülkelerinde memnuniyetle karşılandığını ifade etti. “Türkiye Doğu’ya yöneldi ama Batı’yı unutmadı. Türkiye’nin yönü hala Batı’ya dönük ama kendine başka kapılarda açtı” diyen Hüveydi, Türkiye’nin Doğu ile Batı arasında artık sadece bir köprü değil karar verici bir merkez haline geldiğini de vurguladı.

Konuşmasına Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Dubai merkezli CNN Arabic’in internet sitesinde, okuyucular tarafından yılın adamı seçildiğini hatırlatarak devam eden Hüveydi, bunun değişen Türk dış politikasının Arap dünyasında nasıl algılandığına çok güzel bir örnek olduğunu ve kendisinin bu konuda söyleyebileceği birçok şeyi ifade ettiğini söyledi.

AK Parti hükümetinin Türkiye’de Arap dünyasını marjinal olmaktan çıkardığını vurgulayan Hüveydi, “AK Parti hükümetinin bir duruşu var. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Davos’ta ne yaptığını hepimiz hatırlıyoruz. Batı’nın politik İslam’a olan saldırısını da hepimiz biliyoruz. Türkiye buna farklı bir model verdi. Ben buna Medeni İslam diyorum. Bu model hem Batı’da hem de Arap dünyasında memnuniyetle karşılandı. Bu nedenle de Arap halkları Türkiye’ye kucak açtı. Türk halkının Gazze saldırısına verdiği tepki de Arap halklarının dikkatinden kaçmadı. Tüm bu gelişmeler Türkiye ile Arap halkları arasında çok önemli bir köprü kurdu” diye konuştu.

Bazı gazetecilerin Türkiye’nin 21. yüzyılda dünyanın en güçlü ülkelerinden biri olacağını yazdığını anlatan Hüveydi, “Evet Türkiye güçlü ama süper güç değil. Dünyanın en güçlü ülkesi olmak Türkiye’nin rolü de değil. Kimse Türkiye’den dünyanın dört bir yanındaki sorunları çözmesini beklememeli. Çünkü ABD ekonomik krizden sonra Ortadoğu’dan çekilmeyi istiyor. Yani Ortadoğu’daki boşluk büyüyor. Türkiye bu boşluğu doldurabilir, bu bölgede büyüyebilir. Çünkü Türkiye artık eskisi gibi Batı ile Doğu arasında sadece bir köprü değil. Türkiye Doğu ile Batı arasında karar üretici bir merkez oluyor. Türkiye AK Parti hükümetinden önce sadece idare ediliyordu. Şimdi ise iyi idare ediliyor ve etrafını etkiliyor. Bu nedenle de Doğu’ya da yöneliyor ama bunu yaparken Batı’yı unutmuyor. Yani bence Türkiye’nin yönü hâlâ Batı’ya dönük ama kendine başka kapılar da açtı” dedi. Hüveydi, Türkiye’nin Batı için önemine rağmen Avrupa Birliği’ne tam üyelik şansının çok zayıf olduğunu düşündüğünü de vurguladı.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı iken de tanıdığını anlatan Hüveydi, “Ben Erdoğan’ın insanlara yol, ekmek, su götürmek için nasıl çalıştığını gördüm. Ben buna Sivil İslam diyorum. Sivil İslam insanlara vaaz değil hizmet vermektir. Arap dünyası bu modeli Türkiye´den öğreniyor.” diye konuştu.

Arapların Türkiye’ye artık başka bir gözle baktığını anlatan Hüveydi, şunları söyledi: “Geçtiğimiz yaz Türkiye’deydim. Etrafıma baktığımda bütün Araplar Türkiye’de sandım. O kadar çok Arap turist geliyor ki… Arap ülkelerinde ‘Tatile gidecekseniz Türkiye’ye gidin’ sözünü çok duyuyorum. Şimdi bizim ihtiyacımız olan bunun geçici olmaması, devam ettirilmesidir. Bunun içinde geleceğe yönelik bir şeyler yapmamız gerekiyor.”

Hüveydi’nin Ankara’daki programı Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE) işbirliği ile organize edildi ve 5 Ocak tarihli konferansın moderatörlüğünü SDE Başkanı Prof. Dr. Yasin Aktay yaptı.

Konuşmasına Ak Parti öncesi ve sonrası Türk-Arap ilişkilerini değerlendirerek başlayan Hüveydi; “Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra Türkiye Arap dünyası ile ilişkilerini kesti. Merhum Turgut Özal döneminde ilişkiler yeniden düzelmeye başladı. Başbakan Tayyip Erdoğan’ın ve Davutoğlu’nun Arap dünyasına yönelik politikaları Türkiye’nin bölgedeki rolünü ve önemini arttırdı” şeklinde konuştu. Hüveydi, Türkiye’nin bu rolünün Arap dünyasında nasıl karşılandığını ise şu şekilde ifade etti: “Ak Parti iktidara gelmeden önce Arap dünyası ile Türkiye arasında bir boşluk vardı. Arap dünyası başsız bir gövde gibiydi. Camp David anlaşmasından (1978) sonra Mısır’ın Arap dünyasındaki liderliği sona erdi. Bir anlamda Mısır İsrail´le uğraşmaktan yoruldu denilebilir. Türk Arap ilişkilerinin gelişmesinde şartlar da olumlu gelişti. Sovyetler Birliği’nin dağılması ve 11 Eylül olaylarının da etkisiyle ilişkiler olumlu yönde gelişti. Ayrıca Arap kadınlar koyun otlatmayı bırakıp Türk dizileri seyretmeye gidiyor. Son dönem Türk dış politikası bu boşluğu kapatmakla birlikte, önemli gelişmelerde rol oynadı. Arap dünyası gördü ki, gerektiğinde İsrail karşısında duran, ona hayır diyebilen bir ülke var. Böylece Araplar kaybettiği haysiyetlerini bir anlamda geri kazandılar. Arap dünyası artık başsız bir gövde gibi değil.”

Sünni bir Türkiye’nin İran’a göre, Arap ülkelerinde daha fazla kabul gördüğünü belirten Hüveydi, Türkiye’nin Arap dünyası ile ilişki kurarken bu ilişkiyi siyasi bir proje olarak görmediğini, karşılıklı menfaatlerin ön plana taşındığı bir platform olarak gördüğünü belirtti. Hüveydi, İpek Yolu örneğini vererek problemsiz ve ticarete dayalı bir ilişki geliştirildiğini, iki tarafın bu ilişkiden kazançlı çıktığını belirtti. Ders kitaplarında karşılıklı olarak Arapları ve Türkleri karalayan ifadelerin bulunduğunu bunların değiştirilmesi gerektiğini hatırlatan Hüveydi, "Taraflar her zaman birbirlerini saygıyla anmadı. Araplar arasında Türkleri, Türkler arasında da Arapları kötüleyen deyimler bulunuyor. Ancak tarih konusu akademisyenlere bırakılmalıdır. Siyasetçiler bugünü konuşmak durumundadır” dedi.

Fehmi Hüveydi, Türkiye’de bulunduğu süre içerisinde Akşam gazetesine, NTV’ye ve Today’s Zaman gazetesine mülakatlar verdi. Ayrıca Hüveydi’nin İstanbul’daki konferansı El Cezire ve TRT Arapça kanalları tarafından yayınlandı.

 
FEHMİ HÜVEYDİ KİMDİR?

Arap dünyasının önde gelen köşe yazarlarından biri olan ve günlük Al-Ahram gazetesinde ve bunun yanı sıra yedi Arap yayınında yazan Hüveydi, geçtiğimiz yirmi yılda modern “İslami ülkeler üzerine uzmanlaşarak siyasi araştırmacı kimliğiyle öne çıktı. Özellikle günümüzdeki İran, Afganistan, Bosna üzerine ve Arap okuyucuların yabancı olduğu Çin’de ve Senegal gibi Afrika ülkelerinde modern İslam konularına ışık tutan ve Arap medyasında çığır açan makaleler ve kitaplar yazdı.

Analitik yaklaşım ve gerçeklere dayalı mantıksal sonuç çıkarma süreçlerinden destek alarak, İslam’ın toplum ve siyasete temel bir referans çerçevesi olduğu fikrini destekledi. Okuyucularına göre, Hüveydi’nin ünü, gazeteci çizgisini aşıp öngörülü, politik ve ahlaki mesaj veren aydın çizgisine ulaştı.

Hüveydi, Kahire Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 1960’ların sonunda Al-Ahram gazetesinde çalışmaya başladı. Akıl hocası ve onu modern İslami ülkeler konusuna yönlendiren kişinin 1960’lı yıllarda Mısır basınının ve aydın kesimin öncülerinden laik ve sol görüşlü yazar Ahmed Bahaaeddin olduğunu söylüyor.

1970’li yılların ortasında Al-Ahram’ın baş editörü olan Bahaaeddin, Hüveydi’ye daha önce hiç yapılmamış olan “din” sayfasını kurma görevini verdi. Sayfanın İslami değil de dini olarak adlandırılmasının nedeni papaz, laik, Müslüman ve Kıptilerin katılacağı din üzerine milli bir diyaloga davet eden geniş kapsamlı bir çerçeve oluşturmak.

Al-Ahram’ın din sayfası belirlenen dar limitleri aşarak, evlilik, boşanma, hayat sigortası gibi fıkıh konularıyla ilgilenen ve Şeyh Ali-el Kahafifi’in görüşlerinin istendiği bir sayfa haline geldi.

Hüveydi, 1979 yılında aylık yayımlanan bir kültür dergisi olan ve Ahmed Bahaaeddin’in editörlüğünü yaptığı Al-Arabi dergisinin sorumlu yazı işleri müdürü oldu ve Mısır’dan ayrılarak Kuveyt’e yerleşti. Modern İslami ülkeler üzerine yazı dizisinden sorumlu olan Hüveydi, İran’ın İslami Devrimi’ni konu alan ve Ayetullah Humeyni tarafından yazılan kitaplarla ilk defa Kuveyt’te karşılaştı.

Hüveydi’nin 1987 yılında çıkan “İçeriden İran” (Iran from the Inside) adlı kitabı en çok satanlar listesindeydi ve kitabın üç baskısı da tükendi.

“Dengedeki Laik Militanlık Söylemi” (The Discourse of Secular Militamcy in the Balance) adlı kitabında, İslami olan her şeye karşı hoşgörüsüzlük gösteren, nefreti ve korkuyu körükleyen “radikal laik ve Marksistleri”ele alıyor.

Hüveydi’nin geniş kitleler tarafından beğenilen kitabı “Dhimmi Değil Vatandaşlar” (Citizens-Not Dhimmis) Kuran ve Sünnet’e dayalı modern bir siyasi katılım ve vatandaşlık çerçevesi çizme çabası içinde yazılmış bir kitap. Hüveydi, “Taliban, Allah’ın Askerleri Yanlış Savaş İçinde” (Taliban, God’s Soldiers in the Wrong Battle) adlı bir kitap da yazdı. Bunu yanı sıra birçok kitap ve makalesi bulunmaktadır.

 
BASIN YANSIMALARI

Ntvmsnbc.com
04.01.2011
Mısırlı yazar: Laiklik Türkiye´de bir din

http://www.ntvmsnbc.com/id/25167786/

Turktime.com
04.01.2011
Mısırlı Gazeteciye göre Türkiye algısı
http://www.turktime.com/haber/Misirli-Gazeteciye-gore-Turkiye-algisi/119667

Yenişafak Gazetesi
04.01.2011
Türkiye güçlü ama süper güç değil

http://yenisafak.com.tr/Politika/?i=296201&t=04.01.2011

Haber7.com
05.01.2011
Mısırlı Yazardan Türkiye´ye Uyarı
http://www.haber7.com/haber/20110105/Misirli-yazardan-Turkiyeye-uyari.php

Haber Aktüel
05.01.2011
Fehmi Hüveydi: Türkiye, Doğu´ya yöneldi ama Batı´yı unutmadı

http://www.haberaktuel.com/fehmi-huveydi-turkiye-dogu-ya-yoneldi-ama-bati-yi-unutmadi-haberi-356992.html

Today´s Zaman
06.01.2011
Turkey and the Arab world
İbrahim Kalın

http://www.todayszaman.com/columnist-231646-turkey-and-the-arab-world.html

Al Arabiya
06.01.2011

http://www.alarabiya.net/views/2011/01/06/132388.html

Akşam Gazetesi
06.01.2011
Neo Osmanlıcılık´tan Araplar rahatsız

http://www.aksam.com.tr/neo-osmanliciliktan-araplar-rahatsiz--9309h.html

Yeniasya Gazetesi
06.01.2011
“Laiklik dinle barışık olmalı”

http://www.yeniasya.com.tr/haber_detay2.asp?id=2014

Turktime.com
06.01.2011
Mısırlı Ünlü Gazeteci Howeidy Uyardı: Neo Osmanlıcılık´tan Araplar Rahatsız... Araplar Sizi Seviyor, Osmanlı´yı Değil!
http://www.turktime.com/haber/Misirli-Unlu-Gazeteci-Howeidy-Uyardi-/119853

Today´s Zaman
07.01.2011
Prominent Egyptian journalist pessimistic about ME in 2011
http://www.todayszaman.com/news-231732-prominent-egyptian-journalist-pessimistic-about-me-in-2011.html

Gazeteciler.com
07.01.2011
Mısırlı gazetecinin gördüğünü bizimkiler göremedi

http://www.gazeteciler.com/cenk-acik/misirli-gazetecinin-gordugunu-bizimkiler-goremedi-507y.html

Analizmerkezi.com
08.01.2011
Fehmi Hüveydi´nin Türkiye Raporu

http://www.analizmerkezi.com/Haber/Gundem/08012011/Fehmi-Huveydinin-Turkiye-Raporu.php

Sabah Gazetesi
06.01.2011
Arap gazeteci niye gıpta ediyor?
Emre Aköz

http://www.sabah.com.tr/Yazarlar/akoz/2011/01/06/arap_gazeteci_niye_gipta_ediyor

Akşam Gazetesi
08.01.2011
Yeniden Osmanlı
Hüsnü Mahalli

http://www.aksam.com.tr/yeniden-osmanli-646y.html

Yenişafak Gazetesi
10.01.2011
"Araplar Osmanlı´yı değil bugünün Türkiye´sini seviyor"
Yasin Aktay

http://www.yenisafak.com.tr/Yazarlar/?t=10.01.2011&y=YasinAktay

İran İslam Cumhuriyeti Haber Ajansı
06.01.2011
Mısır’lı gazeteci: Arap dünyasının İran tarafından bir nükleer silah tehlikesi algısı yoktur

http://www2.irna.ir/tr/news/view/menu-444/1101068939150950.htm

Hürriyet Gazetesi
15.01.2011
Fahmy Howeidy diye biri
Özdemir İnce

http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=16768859&yazarid=72&tarih=2011-01-15